maandbericht aardrijkskunde januari 2021

Beste leraar aardrijkskunde

Daar is 2021! Ik wens je dit jaar veel veerkracht, flexibiliteit en positieve energie om alles wat op ons afkomt, leerrijk, aangenaam en draaglijk te maken voor onze leerlingen. Maar bovenal wens ik je een goede gezondheid!

Ondertussen zal het, na de evaluaties van het eerste semester, voor een groep leerlingen misschien duidelijk zijn dat er leerachterstand is opgelopen. Goed remediëren is dan de boodschap. Door een opdracht te bedenken bij de verbetering van het examen of grote toets, kun je de leerling laten reflecteren over zijn/haar leerproces en over wanneer dit eventueel mis liep. Ontstof het leerplan en geef de leerling (en jezelf) een duidelijk doel voor ogen.

Vermoedelijk werden de verschillen tussen de leerlingen (zeker door het afstandsonderwijs) groter. Daarom zullen we ook moeten differentiëren. Dat hoef je niet in grote tijdrovende acties te doen.  Voor je een nieuw thema begint, kun je al eens peilen naar de voorkennis van leerlingen of naar de werkvorm die hun voorkeur geniet. Op afstand is het vaak ook aangenamer om te werken met een 'leerpad' dat je voor de leerlingen uitstippelde en daarbij kun je hier en daar een zijsprong voorzien. Ik stop onze onepager over differentiëren alvast in bijlage, het geeft misschien inspiratie over hoe je hiermee aan de slag kunt gaan.

Tot slot is het voor veel leerlingen niet zo evident om in deze tijden zelfstandig aan de slag te gaan. Leer je leerlingen effectief leren in jouw vak. Geef hen tips hoe ze bepaalde opdrachten kunnen aanpakken en geef (zeker bij afstandsonderwijs) aan in welke 'fase van het leren' een bepaalde opdracht kadert. In het schema van 'wijze lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek' of de posters van 'Lerenhoe?Zo!' vind je daar meer info over.

 

1. Vakgerichte informatie

1.1 Leerplannen tweede graad - NIEUW

Sinds 15 december zijn de ontwerpleerplannen beschikbaar op onze website (het wachtwoord is ‘ontwerpleerplan’). Ik stuurde toen reeds een mail naar de leraren waarvan ik een adres heb. (Laat me weten indien je wil opgenomen worden in de lijst!)

Uiteraard ondersteunen we je graag bij de realisatie van dit leerplan. We stappen af van de online leerplanvoorstelling waarvan eerst sprake en bieden je een leerpad aan (volgens het principe van blended learning :) ). Het leerpad bestaat uit:

1. generieke sessie: je verkent zelfstandig of in team het vormingsconcept, het leerplanconcept, de uitgangspunten en de structuur van de leerplannen aan de hand van een filmpje.

2. vrijblijvende informatiesessie: aan de hand van een filmpje zoom je in op het leerplan van de eerste graad zodat de leerlijn over de verschillende graden heen duidelijk wordt. Deze sessie is vanaf 30 januari beschikbaar.

3. leerplanspecifieke basissessie: je leert wat specifiek is aan het leerplan door naar een filmpje te kijken. We raden aan om samen met vakcollega's te kijken (tijdens een vakvergadering?), zodat vragen of onduidelijkheden kunnen besproken worden. Deze vragen en opmerkingen zullen de basis vormen voor de volgende interactieve verdiepende sessie. De basissessie is vanaf 30 januari beschikbaar.

4. leerplanspecifieke verdiepende sessie: je legt de link tussen het leerplan en jouw klaspraktijk. Je rondt dit leerpad af met een online en/of fysiek contactmoment met je vakbegeleider. Voorlopig houden we daarvoor de eerder gecommuniceerde planning aan: op 28/04 in de voormiddag in Brugge, op 29/04 in de voormiddag in Gent en in de namiddag in Mechelen, op 30/04 in de voormiddag in Hasselt en in de namiddag in Antwerpen. Deze data zijn echter onder voorbehoud. Meer info hierover in het volgende maandbericht.

 

1.2 Junior Olympiade: tweede graad inschrijven voor 15/02/2021 op website van vonw (herhaling)

1.3 Wist-je-dat ?

- de Arteveldehogeschool een handig overzicht geeft van onderwijstools die je ook in afstandsonderwijs kunt gebruiken? Ze maken een indeling volgens interactie, instructie, beoordelen, inhoud, samenwerken, begeleiden en virtual reality.

- je (en je leerlingen!) naar een interdisciplinaire tentoonstelling over koffie kunt gaan vanuit je kot? Al gehoord over de koffiegordel? De moeite om te bekijken!

- je in 'het archief voor onderwijs' opdrachten kunt maken aan de hand van filmpjes en collecties rond een bepaald thema? Een aanrader in afstandsonderwijs!

- Koen Meirlaan meer info geeft over zijn klimaatproject 'So get informed' in een reportage op vrtnu.

- 'Wat bomen ons vertellen – Een geschiedenis van de wereld in jaarringen' van de Vlaamse Valerie Trouet een boek is dat ook heel wat geografische informatie bevat?

 

Wil je meer info over de modernisering, de visie, structuur, lessentabellen, interdisciplinaire aanpak, ... ga dan naar de website van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, waar je alles netjes gebundeld vindt.

 

2. Aankondigingen

2.1 Vormingsaanbod regio Mechelen-Brussel 2020-2021 

2.1.1 Overzicht op de nascholingswebsite

2.1.2 Aanvangsbegeleiding door de pedagogische begeleiding regio Mechelen-Brussel (herhaling)

Als nieuwe leraar kan je voor ondersteuning terecht bij je vakbegeleider. Eens ingeschreven zal ik contact met je opnemen om een afspraak te maken voor een persoonlijk coachingsgesprek in jouw school. We nodigen je dan ook uit voor onze dag van de aanvangsbegeleiding in februari.

Leraren die vorig schooljaar reeds aan de aanvangsbegeleiding deelnamen nodigen we van harte uit op onze dag van de aanvangsbegeleiding (voor 2de en 3de jaars) op 18/11.

MEER INFO IN DEZE FLYER!

2.1.3 Natuur, ruimte en techniek: interdisciplinaire projecten ontwikkelen (herhaling)

Wil je graag samen interdisciplinaire projecten vorm geven of het leerplan natuur, ruimte en techniek toepassen? Wil je graag werkvormen, projecten, strategieën, ... hieromtrent uitwerken? Dan is deze nascholing iets voor jou! Een interdisciplinair project ontwikkelen doe je in verschillende stappen. We leren welke deze stappen zijn en passen ze toe om ons eigen project te onwikkelen. Dit gebeurt in twee sessies. We passen de lesplaats en lesdatum aan, aan de scholen die inschrijven.

2.1.4  Natuur, ruimte en techniek: netwerk interdisciplinaire projecten uitwisselen (herhaling)

Kijk je graag eens over het muurtje hoe andere leraren hun interdisciplinair project vorm geven of het leerplan natuur, ruimte en techniek toepassen? Wissel je graag projecten, werkvormen, strategieën, ... uit. Dan raden we aan om in te schrijven voor deze nascholing.  We passen de lesplaats en lesdatum aan, aan de scholen die inschrijven

 

2.2 Vormingsaanbod Vlaanderenbreed 2020-2021 

2.2.1 Overzicht op de nascholingswebsite

2.2.2 Wijze lessen (voor) aardrijkskunde door Tim Surma: warm aanbevolen! (herhaling)

Tim Surma en Kristel Vanhoyweghen, beiden verbonden aan het ExpertiseCentrum voor Effectief Leren (ExCEL) van de Thomas More Hogeschool en mede-auteurs van het boek ‘Wijze lessen’, willen hun expertise delen met de leraren aardrijkskunde. En daar zijn wij heel blij mee! Ze zullen de 12 bouwstenen vertalen naar 12 haalbare lesingrepen voor aardrijkskunde.

Deze nascholing zullen we drie keer aanbieden. In Gent (St Baafshuis) op woe 17 maart, in Hasselt op woe 24/3 en in Mechelen op woe 28/4. Telkens van 14u.-17u. Meer info en inschrijven kan op de nascholingswebsite.

2.2.3 Wegwijzers aardrijkskunde voor niet-vakgeschoolden:  hoe aardrijkskunde geven in derde graad SO?

Voor niet-geografen, (her)startende leraren, leraren derde graad, blijken sommige onderdelen van de leerstof niet altijd evident om te geven.  Daarom richten AVL en Eekhoutcentrum vier vormingsdagen in gespreid over het schooljaar. Er komen zeven thema’s aan bod.

Elk van deze halve dagen wordt gegeven door ervaren collega’s leraren aardrijkskunde die voor elk thema de grote inhoudelijke structuur en hun methodiek voorstellen en willen delen met de aanwezigen. Deze navorming kan op die manier aanzien worden als een inhoudelijke opfrissing/verdieping én als een didactisch-pedagogische ideeënbank. Er wordt uitgegaan van de leerplannen aso en tso/kso, dus niet van het leerplan aso-wetenschappen.

Elke sessie gaat tweemaal door: éénmaal in Leuven (KULeuven) en éénmaal in Kortrijk (KULAK). Het is mogelijk om zich in te schrijven voor het hele traject of voor de sessies apart. De planning van de resterende sessies ziet er als volgt uit (indien nodig worden er ook digitale alternatieven voorzien):

  Kortrijk Leuven
Sessie 5: Algemene sessie rond vakdidactiek (An Steegen) 23/01/21 vm 16/01/21 vm
Sessie 6: Verstedelijking en ruimtelijke ordening (Wim Buysse) 13/03/21 vm 06/03/21 vm
Sessie 7: Draagkracht van de aarde (Annemie Van Cleemput) 13/03/21 nm  06/03/21 nm

 

Sessie voormiddag 9.30 u. – 12.30u, middagpauze 12.30 u. – 13.30 u, sessie namiddag 13.30 u. - 16.30 u.                                                         

Locatie: Geo-instituut KU Leuven Celestijnenlaan 200 E in Heverlee  en KU Leuven Campus Kulak Kortrijk Etienne Sabbelaan 53 in Kortrijk

Meer info over de prijzen en inschrijving: via de website van AVL of via de website van Eekhout academy.

 

2.3 Extern aanbod

2.3.1 Vereniging voor Leraren Aardrijkskunde Vlaams-Brabant en Brussel (voorheen WAB)

In Atheneum De Ring aan het station van Leuven. Ingang, te voet/fiets of met de wagen, via de Justus Lipsiusstraat. Parkeren kan op de speelplaats.

  • 18/01 ecosystemen oceanen door Ines Tavernier.
  • 21/04 excursie nieuwe theorieën Hageland door Dr.Rik Houthuys en Johan Matthijs in een halve daguitstap.
  • mei Geowandeling met geoloog Prof. Sintubin

Meer info op de website van de VLA of op de facebookpagina.

2.3.2 Vereniging voor Leraren Aardrijkskunde (VLA)

De online editie van het Vlaams Congres van Leraars Wetenschappen (samenwerking van VOB, VELEWE en VLA) gaat door op 30 januari 2021.

Door de coronapandemie was er in november 2020 geen live congres. Toch hebben ze voor u een aantal workshops, verdeeld over de vakgroepen aardrijkskunde, biologie, chemie, fysica en vakoverstijgende thema’s in de aanbieding. Hier vind je meer info. Deelname aan het congres is gratis, wel vooraf inschrijven via deze link voor 25 januari 2021.

Bekijk zeker ook de facebookpagina van de VLA!

2.3.3 KU Leuven

  • Hou het project 'scientist@school' in het oog, waarbij er workshops in de klas gegeven worden onder begeleiding van een wetenschapper.
  • 2 enthousiaste studenten van de master Sustainable Development, Hanne-Lore en Andrea, maken hun thesis rond klimaatadaptatie in de klas. Ze zullen lesmaterialen opstellen die nog dit jaar in de klas uitgetest kunnen worden, en dit zowel in het Nederlands als in het Engels (ideaal voor CLIL-onderwijs). Hanne-Lore en Andrea zijn nog op zoek naar leraren die willen meewerken en maakten daarom een website om hun verhaal te schetsen. 

Meer info op de website over nascholingen.

2.3.4 VUB

Meer info op deze website.

2.3.5 UGent

Meer info op de website over bijscholing leerkrachten wetenschappen in het SO.

UGent biedt een brede waaier aan nascholingen aan voor leraars aardrijkskunde. Dit gaat van online pakketten (zoals Fietsbarometer, Planeet Aarde …) via doe-activiteiten voor leerlingen (zoals een telescoop maken, gesteenten en mineralen) tot nascholingen en voordrachten.

Alle info vind je binnenkort in de leraarszaal, maar kun je ook raadplegen via de site

2.3.6 UAntwerpen

Nascholingsaanbod op deze website.

2.3.7 VLIZ

Plastic is een product dat niet weg te denken is uit ons leven. Het VLIZ ontwikkelde hierrond een nieuw lespakket.
Via een aantal proeven maken leerlingen kennis met de eigenschappen van plastic en met de hieraan gelinkte milieuproblemen. De verscheidenheid aan proeven (biologie, chemie, fysica, aardrijkskunde, natuurwetenschappen, wiskunde) maakt dit onderwerp uitermate geschikt om vakoverschrijdend te werken. Er is ook een digitale nascholing aan verbonden: vanuit een labo op jouw school volg je het digitale Zeebad mee. Na de inleiding demonstreren de lesgevers opdrachten en experimenten die jij simultaan uitvoert, met ruimte voor interactie. 

Inschrijven kan via IPVW (UGent) 03/02/21 of CNO (UA) 24/02/21.

 

Heb je zelf nog interessante weetjes, tips die je wil delen, vragen? Aarzel niet om me te contacteren!

Met vriendelijke groet 

Anke Van Berendoncks

anke.vanberendoncks@katholiekonderwijs.vlaanderen

0496/02.99.44