maandbericht aardrijkskunde februari 2021

Beste leraar aardrijkskunde

Dit is het allerlaatste maandbericht (oude stijl) dat zal verschijnen. Vanaf volgende maand stappen we over op nieuwsbrieven die we met alle collega begeleiders aardrijkskunde samen zullen schrijven. Om zeker te zijn dat je alle informatie ontvangt is het daarom noodzakelijk dat je geregistreerd bent via mijn.katholiekonderwijs.vlaanderen. Hier kan je al je voorkeuren aanpassen en aangeven welke info je wenst te ontvangen. Deze registratie maakt het ook mogelijk om in onze leerplantool LLinkid te geraken, in te schrijven voor professionaliseringsinitiatieven, enz. Via deze link krijg je nog meer info hoe dit in zijn werk gaat.

Verder in dit maandbericht graag je aandacht voor 2 interessante nascholingen! Op 10 maart kun je alles leren over digitale escape rooms voor aardrijkskunde van Tomas Mertens. En op 17 maart kun je wijze lessen krijgen voor aardrijkskunde van Tim Surma.

Ik zie je graag daar terug!

 

1. Vakgerichte informatie

1.1 Leerplannen tweede graad - NIEUW

Sinds 15 december zijn de ontwerpleerplannen beschikbaar op onze website (het wachtwoord is ‘ontwerpleerplan’). Wie een blik werpt op deze leerplannen, merkt vrij snel de toch wel drastische veranderingen in vergelijking met de inhouden van de huidige tweede graad. We zijn er écht van overtuigd dat aardrijkskunde met deze leerplannen maatschappelijk relevant(er) en actueler wordt. We hopen leerlingen inzicht te verschaffen in de verwevenheid van menselijke activiteiten met “het systeem aarde” en hoe dit geleid heeft tot de situatie waarin onze planeet zich momenteel bevindt. Een planeet onder druk…klimaatverandering is één van de uitingen daarvan.

Uiteraard ondersteunen we je graag bij de realisatie van dit leerplan en we bieden je een leerpad aan (volgens het principe van blended learning :) ). Je vindt er zowel een voor de D als de D/A finaliteit. Het leerpad bestaat uit verschillende onderdelen:

1. generieke sessie introductie van de leerplannen: je verkent zelfstandig of in team het vormingsconcept, het leerplanconcept, de uitgangspunten en de structuur van de leerplannen aan de hand van een filmpje.

2. vrijblijvende informatiesessie over het leerplan van de eerste graad: aan de hand van een filmpje zoom je in op het leerplan van de eerste graad zodat de leerlijn over de verschillende graden heen duidelijk wordt. 

3. leerplanspecifieke basissessie: je leert wat specifiek is aan het leerplan door naar een ingesproken sessie te kijken. We raden aan om samen met vakcollega's te kijken (tijdens een vakvergadering?), zodat vragen of onduidelijkheden kunnen besproken worden. We vragen je uitdrukkelijk om deze vragen aan ons te bezorgen via de Forms-bevraging voor 1 april. We zullen deze vragen dan bundelen en beantwoorden in een verdiepende sessie.

4. leerplanspecifieke verdiepende sessie: je legt de link tussen het leerplan en jouw klaspraktijk. We zullen daarvoor enkele online sessies aanbieden waarin we ingaan op de vragen en op enkele nieuwe onderdelen van de leerplannen. Deze sessies zullen één voor één via het leerpad toegankelijk zijn en te bekijken zijn op een moment naar keuze. Op volgende sessies kun je alvast rekenen:

- Het verhaal achter de interacties van de mens en het systeem aarde (uitgediept).

- Systeemdenken: wat betekent dit concreet voor dit leerplan? Hoe pakken we dit aan?

- GIS-viewers en digitale atlassen: wat betekent dit concreet voor dit leerplan? Wat zijn de toepassingsmogelijkheden? Hoe bouwen we verder de leerlijn uit die opgestart is in de eerste graad?

- STEM: waar en hoe passen we de STEM-concepten toe in deze leerplannen aardrijkskunde?

- Ruimtelijk referentiekader: wat bedoelt men hiermee in de leerplannen aardrijkskunde? Hoe ondersteunen we leerlingen bij het verwerven, vastzetten en uitdiepen van hun ruimtelijk referentiekader?

- …

Na de paasvakantie - op 28/4, 29/4 en 30/4 - voorzien we met de pedagogisch begeleiders aardrijkskunde enkele “virtuele zitdagen” waarop we jullie vragen beantwoorden. De praktische uitwerking van deze dagen wordt ook bepaald door jullie vragen.

We plannen ook nog een verdiepende sessie rond terreinwerk in de 2de graad, maar we verschuiven die naar het eerste trimester van volgend schooljaar. We willen immers graag met jullie fysiek het veld in, dus we doen dat beter eenmaal de corona-dreiging en bijhorende maatregelen versoepeld zijn.

1.2 Lesmateriaal voor afstandsleren

De pedagogisch begeleiders aardrijkskunde maakten een overzicht van materialen die het leren op afstand ook voor ons vak faciliteren (en die wordt up-to-date gehouden). Je vindt dit op http://bit.ly/geo-afstand.

 (Opgelet: als je de link opent in dezelfde browser waarin al een account van Office 365 geopend is krijg je een conflict melding. Je opent deze link best in een andere browser, of zorgt dat je bent uitgelogd)  

1.3 GIS hub voor onderwijs

De drie onderwijsnetwerken en Esri BeLux lanceren de HUB voor scholen in Vlaanderen en Wallonië. De Franse en de Vlaamse Gemeenschap hebben besloten om GIS in het hart van het onderwijsprogramma aardrijkskunde te plaatsen. Om leerkrachten te ondersteunen en bij te staan bij het lesgeven in aardrijkskunde via GIS, zijn begeleiders en Esri BeLux samengekomen om een directory met digitale kaarten samen te stellen die je als leerkracht kan gebruiken in de lessen. Deze staan op een centrale website met alle digitale kaarten die leraren in het secundair onderwijs kunnen gebruiken tijdens hun lessen.

Een film met uitleg over hoe ermee aan de slag te gaan vind je op de website van EsriBeLux, daar staat ook uitleg over hoe je als school aan een gratis account voor ArcGIS Online geraakt.

1.4 Geo-CLIL

CLIL (Content Language Integrated Learning)  is sinds 2014-2015 met een opmars bezig in Vlaanderen. Aardrijkskunde is naast geschiedenis daarbij het meest gekozen vak.  De vakgroep geografie UGent heeft  - in samenwerking met Katholiek Onderwijs Vlaanderen – sinds 2014 een netwerk uitgebouwd met ondersteuning. Dit bestaat uit: 

· een website met allerhande materiaal voor (toekomstige) CLIL-lessen aardrijkskunde  

· een (gesloten) facebook groep

· een google drive waar leraren die lid zijn van het netwerk materiaal onder elkaar delen. 

 Ze proberen een tweetal keer per jaar samen te komen om een concreet punt rond CLIL-didactiek te bespreken, dat kan ook vervangen worden door online bijeenkomsten volgend schooljaar.  Interesse? Neem contact op met luc.zwartjes@ugent.be.  

1.5 Junior Olympiade: tweede graad inschrijven voor 15/02/2021 op website van vonw (herhaling)

1.6 Wist-je-dat ?

- poëzie ook aan bod kan komen in onze lessen? In de bundel 'Zwemlessen voor later' vindt u een noodkreet voor de aarde, een ode aan de natuur, een pleidooi voor omwenteling. Dit door klimaatdichters geschreven.

- de link over de koffietentoonstelling niet tevoorschijn kwam in het vorige maandbericht?

- je deze site met 'a global map of wind, weather, and ocean conditions' voor vele lessen binnen het thema 'atmosfeer' kunt gebruiken?

- volgens een artikel in Knack iets meer dan 15% van een representatief staal van de Belgische bevolking de omvolkingstheorie aanhangt. Daarbij zouden immigranten bewust naar Europa gehaald worden om de originele Europese bevolking te vervangen. Een ideale stelling om te bespreken in een les over migratie, niet? 

- deze poster veel klaarheid schept over de klimaatverandering? Er bestaan nl. veel misverstanden bij leerkrachten en leerlingen.

 

Wil je meer info over de modernisering, de visie, structuur, lessentabellen, interdisciplinaire aanpak, ... ga dan naar de website van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, waar je alles netjes gebundeld vindt.

 

2. Aankondigingen

2.1 Vormingsaanbod regio Mechelen-Brussel 2020-2021 

2.1.1 Overzicht op de nascholingswebsite

2.1.2 Aanvangsbegeleiding door de pedagogische begeleiding regio Mechelen-Brussel (herhaling)

Als nieuwe leraar kan je voor ondersteuning terecht bij je vakbegeleider. Eens ingeschreven zal ik contact met je opnemen om een afspraak te maken voor een persoonlijk coachingsgesprek in jouw school. We nodigen je dan ook uit voor onze dag van de aanvangsbegeleiding in februari.

Leraren die vorig schooljaar reeds aan de aanvangsbegeleiding deelnamen nodigen we van harte uit op onze dag van de aanvangsbegeleiding (voor 2de en 3de jaars) op 18/11.

MEER INFO IN DEZE FLYER!

 

2.2 Vormingsaanbod Vlaanderenbreed 2020-2021 

2.2.1 Overzicht op de nascholingswebsite

2.2.2 Escape room 'GeDwarsBoomd' door Tomas Mertens - woensdagnamiddag 10 maart

We zijn bijzonder verheugd dat Tomas Mertens, docent lerarenopleding VIVES Hogeschool, via ZOOM, ons een voorbeeld wil tonen van een digitale escape room voor aardrijkskunde. Bij wijze van voorbeeld heeft hij er een ontwikkeld waarbij doelstellingen aardrijkskunde van 1 tot 6 geïntegreerd zijn.

In het eerste deel van de namiddag “speel” je deze zelf, via virtuele groepen (in break-out rooms); na een korte pauze leert Tomas de deelnemers hoe je zelf een digitale escape room in elkaar steekt. Op zeer korte tijd, geënt op de doelstellingen van het leerplan dat je volgt.  Deze link voor meer info en inschrijven.

2.2.3 Wijze lessen (voor) aardrijkskunde door Tim Surma - woensdagnamiddag 17 maart

Ik had deze nascholing reeds in vorige maandberichten aangekondigd, maar ze zal niet doorgaan op locatie en vervangen worden door een digitale sessie via TEAMS.  Tim Surma is een vroegere leraar aardrijkskunde die zijn ervaring meegenomen heeft en gebruikt in zijn wetenschappelijk onderzoek rond effectieve didactiek (wat werkt in de klas?). Inschrijven kan nog steeds!

 

2.2.4 Wegwijzers aardrijkskunde voor niet-vakgeschoolden: hoe aardrijkskunde geven in derde graad SO?

Voor niet-geografen, (her)startende leraren, leraren derde graad, blijken sommige onderdelen van de leerstof niet altijd evident om te geven.  Daarom richten AVL en Eekhoutcentrum vier vormingsdagen in gespreid over het schooljaar. Er komen zeven thema’s aan bod.

Elk van deze halve dagen wordt gegeven door ervaren collega’s leraren aardrijkskunde die voor elk thema de grote inhoudelijke structuur en hun methodiek voorstellen en willen delen met de aanwezigen. Deze navorming kan op die manier aanzien worden als een inhoudelijke opfrissing/verdieping én als een didactisch-pedagogische ideeënbank. Er wordt uitgegaan van de leerplannen aso en tso/kso, dus niet van het leerplan aso-wetenschappen.

Elke sessie gaat tweemaal door: éénmaal in Leuven (KULeuven) en éénmaal in Kortrijk (KULAK). Het is mogelijk om zich in te schrijven voor het hele traject of voor de sessies apart. De planning van de resterende sessies ziet er als volgt uit (indien nodig worden er ook digitale alternatieven voorzien):

  Kortrijk Leuven
Sessie 6: Verstedelijking en ruimtelijke ordening (Wim Buysse) 13/03/21 vm 06/03/21 vm
Sessie 7: Draagkracht van de aarde (Annemie Van Cleemput) 13/03/21 nm  06/03/21 nm

Locatie: Geo-instituut KU Leuven Celestijnenlaan 200 E in Heverlee  en KU Leuven Campus Kulak Kortrijk Etienne Sabbelaan 53 in Kortrijk. Meer info over de prijzen en inschrijving: via de website van AVL of via de website van Eekhout academy.

 

2.3 Extern aanbod

2.3.1 Vereniging voor Leraren Aardrijkskunde Vlaams-Brabant en Brussel (voorheen WAB)

In Atheneum De Ring aan het station van Leuven. Ingang, te voet/fiets of met de wagen, via de Justus Lipsiusstraat. Parkeren kan op de speelplaats.

  • 21/04 excursie nieuwe theorieën Hageland door Dr.Rik Houthuys en Johan Matthijs in een halve daguitstap.
  • mei Geowandeling in Leuven met geoloog Prof. Sintubin

Meer info op de website van de VLA of op de facebookpagina.

2.3.2 Vereniging voor Leraren Aardrijkskunde (VLA)

Bekijk zeker ook de facebookpagina van de VLA!

2.3.3 KU Leuven

Meer info op de website over nascholingen.

2.3.4 VUB

Meer info op deze website.

2.3.5 UGent

Meer info op de website over bijscholing leerkrachten wetenschappen in het SO.

2.3.6 UAntwerpen

Nascholingsaanbod op deze website.

2.3.7 VLIZ (herhaling)

Plastic is een product dat niet weg te denken is uit ons leven. Het VLIZ ontwikkelde hierrond een nieuw lespakket.
Via een aantal proeven maken leerlingen kennis met de eigenschappen van plastic en met de hieraan gelinkte milieuproblemen. De verscheidenheid aan proeven (biologie, chemie, fysica, aardrijkskunde, natuurwetenschappen, wiskunde) maakt dit onderwerp uitermate geschikt om vakoverschrijdend te werken. Er is ook een digitale nascholing aan verbonden: vanuit een labo op jouw school volg je het digitale Zeebad mee. Na de inleiding demonstreren de lesgevers opdrachten en experimenten die jij simultaan uitvoert, met ruimte voor interactie. 

Inschrijven kan via IPVW (UGent) 03/02/21 of CNO (UA) 24/02/21.

 

Heb je zelf nog interessante weetjes, tips die je wil delen, vragen? Aarzel niet om me te contacteren!

Met vriendelijke groet 

Anke Van Berendoncks

anke.vanberendoncks@katholiekonderwijs.vlaanderen

0496/02.99.44